One Year Bulan Observer

After a year, and with positive reactions from its visitors and from our Local Government of Bulan, I think Bulan Observer’s plan to continue its existence is justified. And with Senator Escudero’s statement to “Keep Up The Good Work”, Bulan Observer is more than just motivated to face the coming 2009 and to continue helping through this way in connecting our people together. We have defined our goals from the very beginning and we will hold on to them  throughout the coming year again. I’m optimistic that more people will be joining us on-line to share their views and concerns for our town.

Personally, I have observed that in Bulan one can talk with our people and with our leaders. One should only transcend negative emotions and be open-minded without losing one’s objectives for the town. It is this “town-first” position that gives us the courage to say what we think and pushes us to continue finding ways to engage in a constructive dialogue with our people and with our leaders. People who think only about themselves could only end up quarreling and cutting communication with others, thus leading to isolation, in turn, an isolated person will never be able to help solve any problem facing the town. Democratic interaction is only possible if we transcend our personal emotions and find ways to work with one another. I have pointed out before the example of Obama and Hillary Clinton. If the whites can do that why not the browns? In good politics, nothing is personal. Or simply said, it is about the town, not about you and me. To round up here’s a line from the French philosopher Voltaire: “A long dispute means both parties are wrong”.

My big thanks again to my sister Edna’s  pupils above for smiling for  us the whole year by now and I hope they have not lost this smile they showed me three years  ago when I took this photo and that they are still willing to be with us in 2009. I guess this photo sums up everything about Bulan. My special thanks to Atty. Benji, Rudy Belen, J.A. Carizo, Dora and Milagros and to LGU-Bulan under Mayor Helen De Castro with its PIO Tony Boy Gilana and to all our readers and visitors.

Have Yourselves A  Merry  Little Christmas!


jun asuncion

Bulan Observer

Position Paper of the Municipal Government Of Bulan Regarding Margaja Mining In Bulan.

Note: from PIO-Bulan to Jun Asuncion

Hereunder is a copy of the Position Paper of the Municipal Government of Bulan on the issues you raised regarding Margaja mining in Bulan.

November 8, 2008

Honorable Iggy T. Arroyo
The Committee Chairman

The Honorable Committee Members
Committee on Natural Resources
House of Representatives
Metro Manila


Section 138, Chapter 2, Book II of RA 7160 or the Local Government Code of 1991 states, “ xxx . The permit to extract sand, gravel and other quarry resources shall be issued exclusively by the provincial governor, pursuant to the ordinance of the sangguniang panlalawigan…”

We respectfully submit to the Honorable Committee that the issue on the granting of approval and permits to prospectors of and operators on quarry resources is beyond the jurisdiction of the municipal government.

What the municipal government does, upon application by the quarry operation applicant, as part of the application procedure, is to issue a certificate of endorsement that it interposes no objection prior to the securing of the necessary permits and license from the concerned DENR agencies and the provincial government.

It is up to the concerned DENR agencies and the provincial government to judiciously decide whether the necessary requirements have been complied with. Given their technical expertise, which is beyond the scope of this local government, the former can very well determine and decide on the granting of permits on these resources.

As far as the Municipal Government is concerned, we were informed that there was a permittee of magnetite sand quarrying in our locality, first in late 2006, and then the permit was renewed in August of 2008.

On the matter of taxation, it will be up to the provincial government to remit the share to our municipal government and to the concerned barangays where the quarrying is taking place, for the utilization of our local resource.

As to the matter of operation, while it is within our territorial jurisdiction, we are of the presumption that the supervision on compliance to standards set forth by law rests with the agencies concerned who have issued the permit to such an activity.

Municipal Mayor

2008 Year-End Report Coming Soon

Submitted on 2008/12/11 at 9:38am


Please watch out for the 2008 Year-end Report to the People of Bulan by Mayor Helen C. De Castro.We shall post the Annual Report thru this site before the end of December.

The report shall cover all the accomplishments of the De Castro Administration for the year 2008.

Merry Christmas and a Happy New Year to all!


Submitted on 2008/12/11 at 9:34am
Press Release
Local Government Unit of Bulan


Bulan, Sorsogon, November 21, 2008


 The League of Municipalities of the Philippines (LMP) cited Mayor Helen C. De Castro of Bulan, Sorsogon as one of the Most Outstanding Mayors in the Philippines in the area of ecological protection during the League’s 2008 General Assembly at the Manila Hotel on November 19-21, 2008. Vice-President Noli De Castro, representing President Gloria Macapagal-Arroyo presented Mayor De Castro a Special LMP Medallion and a Plaque of Commendation for her efforts.

In 2004, Mayor De Castro, full of vision and zeal for the environment, launched her Solid Waste Management Program, and this led to the institutionalization of the town’s annual Feast of the Mountains and the establishment of the Bulan Ecological Park out of the once municipal garbage site. This site is now becoming a model for other communities.. Early this year, the Municipality of Bulan was awarded the GO-FAR award by no less than DILG Secretary Ronaldo Puno. Bulan is now a replicating LGU nationwide. Last year, Bulan was a Saringaya Awardee of Bicol. It can be recalled that the De Castro Administration, since the time of former mayor Guillermo De Castro, has already been a consistent winner in regional and national awards on the environment. The incumbent mayor is continuing this legacy.

The LMP is composed of all the more than 1,500 municipalities in the country, represented by their mayors. This year’s general assembly feted about twenty municipalities with trailblazing and innovative programs, and Bulan is one of them. (PIO, T. Gilana)

Mayor’s 2007 Report to the People of Bulan

Office of the Mayor, Bulan Sorsogon
July 29, 2008 at 8:30 am · Edit

Note to readers:

Published hereunder is the Mayor’s 2007 Report to the People of Bulan. To follow after this will be the Mayor’s First Semestral Report, January to June, 2008. Thank You


Republic of the Philippines


Second Term’s First Year-end Report to the People of Bulan
(June to December 2007)

By: Mayor Helen C. De Castro

Sa Pinapadaba Ko na mga Kabungto:


Dios marhay na adlao tabi sa iyo entero.
Ini tabi an saiyo lingkod Mayor Helen “Baby” De Castro, na niyan mahatod saiyo, sa paagi sini na broadcast, san ako 2007 Report to the People of Bulan , o an Report tungkol sa mga nahimo san saato municipio, sa paagi san ako Administrasyon sa primerong onom ka bulan, batog na Hulyo hasta niyan na Disyembre, sini na ikaduwa ko na turno bilang Mayor san bongto.

Bag-o ko tabi tukaron an manungod sa mga nahimuan san municipio, sa paagi san ako administrasyon, unahon ko permi siempre an pagpahayag sin maliputok nan sincero na pagpasalamat sa kada Bulanenyo, lalo na tabi yadto na mga nagboto nan nagsuporta sa amo, na mao gihapon an pilion
niyo na mga opisyales san bungto ta, na mao gihapon an hatagan niyo tiwala nan kumpiansa sa pagrenda san ato gobierno lokal, nan maging ilaw, harigi nan ulo san ato komunidad. An Administrasyon san De Castro magbatog pa kan Guiming hasta niyan sa ako nagbibilang na tabi sin Dose Anyos. Nan kun nano kay intiwalaan niyo kami sin irog sini kahalaba na na panahon, kamo na po an makasabi nan makatestigo sa paagi san iyo mandato kada eleksiyon. Naging pilosopiya politikal namo na dapat, sa paglipas san panahon, lalo kami makadara sin pagbabag-o, pag-unhan nan kaayadan; nan maging kasangkapan niyo kami sa pagbilog san padaba ta na bungto. Ini na kumpiansa sayo na regalo na dapat ko hirutan nan atamanon, pagtiwala na dapat ko ibalik sa paagi sin honesto, tutuo, episyente nan de kalidad nan pantay-pantay na pagserbisyo publiko. Kaipuhan didi , sa trabaho na ini, an hararom na responsibilidad, desisyon, dedikasyon nan debosyon.

“ Public Office is a Public Trust”. Sayo baga tabi ini na padomdom sa entero na mga Opisyal san Gobierno, na an poder, autoridad nan capacidad na inhatag sa kaniya sayo na de-kumpiansa na trabaho. Permi ko tabi in-iisip na sa pagiging Mayor ko, nasa kamot nan liderato ko an kaayadan o pagroro san bungto ta, nan sa paagi san amo Administrasyon, makabalangkas kami sin mga plano, programa nan mga proyekto na para sa kaayadan san kadaghanan na mga ciudadano. Importante man na makuwa mi lugod tabi an kooperasyon, partisipasyon nan pagdanon san mga miembros san Komunidad Bulanenyo.
Ini na paghatod ko sa iyo sin Report saro na paagi basi maaraman tabi niyo kun nano na an mga inhimo namo, segun sa tiwala niyo sa amo. Parte ini san pangako mi na accountability nan transparency, na dire kamo nai-ignorar san mga programa san Gobierno Lokal.
Nagbatog an saako ikaduwa na turno san Hulyo Uno, 2007, nan sa sulod tabi sini na onom kabulan, daghanon na na mga programa nan mga proyekto an kaipuhan maaraman niyo.

An HELEN Program permi mao an giya nan harigi san manlaen-laen na aktibidades san Gobierno Lokal ta. In-iimplementar mi ini kay mao an mga pinakamayor na mga programa sa paghatod sin serbisyo sosyal, pang-ekonomiya nan pangkomunidad na mga aktibidades. Aram ta entero na an ananuman na pagbabag-o permi mabase sa mga Programa sa Health o Salud, Edukasyon, Livelihood o Pagbuhay nan Aspeto pangEkonomiya, Environment o Kapalibutan nan Nutrisyon and Food Production. An mga Auxilliary Services pareho san Peace and Order, Disaster Management , Infrastructure nan iba pa na Development Programs puro karabit kabit sa programa nato na HELEN.

Unahon ta mun-a tabi an sa Salud o Health.
An Rural Health Unit o RHU mao an agencia lokal na nag-aasikaso san programa sa Salud segun man sa mga naiplano san ato Administrasyon. Didi nakasalalay an mga aktibidades nato basi makadanon kita sa serbisyo medikal san ato katawohan sa Bulan, lalo na yadto na mga pobre na mga ciudadano.
Batog tabi na Hulyo hasta Nobyembre, an RHU nakapagserbi sin manlaen-laen na pasyente san bilog na Bulan.
Huyaa an mga programa pangsalud para sa mga kabatan-an: Sa Expanded Program On Immunization , lalo na sa mga baby, na edad wara pa sangtaon. An nakarecibe sin mga pagbakuna sa BCG, DPT1, DPT2, DPT3, OPV1, OPV2, OPV3 bale 941 na mga kabatan-an; An nakarecibe sin Vitamin A nan anti measles, 981 na mga bata; an nabakunahan kontra Hepatitis sa paagi sin Bakuna na Hepa 1, Hepa 2, Hepa 3, bale 959 na kabatan-an. May-on kita sin suma tutual na Fully-immunized Children na an edad 9 hasta 11 meses bale 936 na kabatan-an.
Sa Knock-out Tigdas nan Vitamin A Supplementation na hatag san DOH, pero an Gobierno Lokal an nag-implementar, sa danon san mga BHWs nato, 9,154 na mga kabatan-an edad 9 hasta 48 months an nahatagan sin Anti-Tigdas na bakuna. 14,945 na mga kabatan-an naman sa bilog na Bulan an nakarecibe sin Vitamin A Supplementation basi maibitaran an mga hapdos sa mata. Ini hinimo san Oktubre 15 hasta na Nobyembre 15.
Para naman sa mga Pregnant o Lactating Mothers, sa mga Borod, may-on kita sin regular na mga programa para sa kanira. Nakaserbi an municipio ta sin 1,002 na borod batog na Hulyo hasta Nobyembre. Nakahatag man kita sa kanira sin mga bakuna na TT2, Iron tablets nan Vitamin A. 860 na borod an pinaanak san ato mga municipal midwives. Sa Clinic mismo san RHU sa Obrero, nakapaanak kita sin 33 na borod. Kun dire pa tabi niyo aram, may-on na kita sin delivery room doon mismo sa RHU-Obrero. Apuwera pa soon, padagos an pagmonitor san ato mga health workers sa sector sin mga borod nan mga bata. Labi an ako pagreparo na maatenderan talaga an grupo na ini kay basi trangkilo an kanira pag-anak.
Sa mga mahapdos sin TB o Tuberculosis, nakaserbi kita sin 245 na pasyente sa paagi sin bulong nan eksamin.
Sa pagkondukta sin mga laboratory examination, nakaserbi kita sa 1,200 na tawo na nagpalaboratorio san kanira mga dugo, ihi nan sa fecalysis.
Sa Family Planning activities naman, nakaserbi kita sin 5,054 na mga tawo sa manlaen laen na pagpili sin Family Planning methods , artificial man o natural. Kaupod na tabi didi an mga paseminar, konsultasyon nan paghatag sin mga gamit sa family planning. Importante pan-o na may pakamangno an mga ciudadano ta sa tama na pagpamilya. 
May-on man kita sin 12 na inasikaso na pasyente sa kaso na Rabies.
Sa lado san malnutrition, 130 na mga bata an naibalik an lawas o rehabilitated dahil sa supplemental feeding program san RHU sa paagi sin mga BHWs. Manungod naman sa dental services o pag asikaso sin ngipon, an dentista nato sa RHU nakaserbisyo sa 409 na tawo, kaupod na an mga bata.
Puwera pa tabi sini na mga espesyal na programa, batog san Hulyo hasta Nobyembre, nakahatag kita danon sa paagi sin bulong nan mga konsultasyon sa manlaen-laen na Health Centers nan Health Stations para sa 4,213 na mga taga-Bulan.
Sa solod man po sini na lima kabulan, padagos an mga paseminar nan mga pa-training sa mga Barangay Health Workers nato nan sa mga Accredited na Partera. Parte ini san pag-upgrade nato sa kakayahan nira na lalo mapakayad an kinaadman sa primary health care, kay kaipuhan sira san mga barangay ta sa solod sin 24 oras.
Basi man lalo maging episyente an serbisyo medical san RHU, nag-order ako na dagdagan an ato doktor sa Center, kay dire kaya ni Dr. Payoyo an solosolo lang siya. Siya tabi si Dr. Kates Rebustillo.
An saato man ambulancia wara pahuway sa pagdanon sa mga emergencia na indadara sa mga daragko na hospital. May-on na kita doon sin permanente na drayber na mao an makaserbisyo sa ato kun available an ambulancia.
Dako dako an problema nato sa Pawa Hospital kay kulang sin doktor. Awat na ini na agrangay nato. Dahilan na dati solo solo lang an doktor ta, kinakapos kita sin serbisyo. An Pawa Hospital tabi dire man yuon sakop san municipio kundi an Gobernador an nakasakop soon. Apesar na kulang gamit, kulang pa dati doctor. Kaya, akoon ta, daghanon an kakulangan sa pagserbisyo. Inisip ko na dapat danonan ta an Pawa Hospital kay kadaghanan doon san pasyente taga-Bulan. An hinimo ko tabi, naghuron ako sa Probinsiya sin tolo na doctor na makaayuda sa Pawa doktor nato na si Dra. Tita Fe Palad. Pag sabado, napahuway man siya kaya may-on sin mga doktor na nakasalida, pareho nira Dr. James Apin, Dr. San Jose, nan Dr. Laguda. Ini na mga doktor haros boluntad na an serbisyo saato, pero naghinguha tabi kita sa municipio na hatagan ta man diyo na honorarium dahil sa serbisyo nira sa ato hospital. Kaya maski puro pan-o baga tabi, dire na ninggayod kita nawawaraan sin doktor maski sabado o domingo.
Gusto ko man i-report sa iyo na an opisina ko nakadanon na sin 364 katawo na nagrani dahil sa pangangaipo sin bulong o medicines assistance, An bulong na naidanon ta sa kanira nagkakantidad sin 50,876.00 pesos.

An ikaduwa na angkla san HELEN Program mao tabi an programa sa Edukasyon. Aram nato an kahalagahan sini na serbisyo sosyal para sa ato komunidad.
Sayo sa pinakadako na ayuda na inhihimo nato, lalo na sa mga pobre pero karapatdapat na mga estudyante mao na mga inhahatag nato na educational assistance o pang-ayuda pinansyal sa kanira pag-escuela. Siempre, bag-o ini inhahatag naagi mun-a sa sayo na evalwasyon o assessment tungkol sa estudyante na nag-aayo sin danon sa municipio. Inrereparo ta man siempre didi an mga grades o marka san nag-aayo danon.
Batog tabi san Agosto hasta niyan na Disyembre, nakadanon na an municipio sin 74 na escuela na nag-ayo educational assistance na nagkakantidad sin 91,046 pesos. Pero kun isabay nato an batog pa san Enero hasta Hulyo, nakadanon pa kita sin 61 na estudyante sa kantidad na 94,542 pesos. An suma total sini entero tabi bale 137 na estudyante, nan an kantidad sin naidanon sa kanira bale 187,870 pesos.
Ini na mga estudyante nag-eerescuela sa Sosrsogon State College, AG Villaroya, RGCC, SLI-KRAMS, Solis Institute of Technology, nan may-on man sin hale sa AMA Computer College, Veritas College, Inmaculate Conception College of Albay nan Bicol University. May-on man kita sin napolo (10) na regular scholars na permi ta insususteniran an pag-escuela.
San Octobre nan Nobyembre, 20 na Computer Students hale sa SSC IMIT an nahatagan sin P5,000.00 Scholarship Assistance hale sa PGMA-TESDA Ladderized Education Program. Yadto na kantidad mao an naging pangbayad nira sa pag-escuela niyan na Second Semester. Maski diyo napakinabangan yadto san mga napili ta na mga escuela.
San nakaagi na Summer, in implementar ta gihapon an Republic Act 7323 o an Special Program for the Employment of Students o SPES. INi sa pakikoordinar nato sa DOLE o Department of Labor and Employment. 90 na college students an pinili nan hinatagan ta pribiliheyo na makatrabaho sa municipio nan an suweldo nira ginamit sa pag-escuela nira sini na taun. Ini man na mga service crew san Jollibee kadaghanan sa kanira mga escuela na hinatagan ta rekomendasyon sa Jollibee nan pakatapos sin pambihira na training nagkapirili an 52 sa kanira. Mao na yuon niyan na naiimod nato na service crew san Jollibee. Seguro, saday lang ini na bagay para sa iba, pero sa mga nabiyayaan sini na recruitment nan referral program dako na pakinabangan ini sa tawo na nabiyayaan.
Sa lado san mga Barangay High Schools nato. Padagos an ato pag-ayuda sa mga escuelahan na ini sa paagi sin paghatag maski diyo na honorarium sa kantidad na P1,000 pesos para sa 11 na volunteer teachers na nagtuturukdo sa Beguin, San Juan Bag-o, Cadandanan, Otavi, JP Laurel nan Gate. Ini na mga volunteer teachers mao an nakasugpon sin dako na serbisyo sa mga barangay ta lalo na sa mga escuelahan na kulang an teachers.
Kun matatandaan baga tabi nato entero, yaa na mga barangay high schools naitindog sa kagahuman san mga magurang, mga maestro nan lalo na sa danon nan suporta sadto san panahon ni Mayor Guiming. Para sa ako, inpapadagos ko lang an legasiya ni Ex-Mayor Guiming sa lado san edukasyon. Kundire naging matibay nan pusuanon yadto na nakaagi na administrasyon, daghan po seguro an mga naging kakulangan sa ato mga barangay. Pero dahil pinadaba namo an mga barangay, sa lado san edukasyon legasiya ini na dire basta basta mararangka san panahon. Daghanon na man na mga dati volunteer teachers sini na mga escuelahan an sa niyan nakapermanente na sa pagtukdo dahil sa kanira trabaho sa mga barangay high schools.
Daghanon pa na mga aktibidades an inhihimo nato sa municipio para sa mga escuelahan pareho san mga sa scouting, sa mga sports festivals nira nan sa ananuman na mga okasyon na puwede makasuporta lalo na an ako opisina. Nagsuporta man kita sa mga paglakaw sin mga escuelahan kun may-on sira sin mga contests sa iba na lugar.
Sini na nakaagi na Disyembre 14, incelebrar nato an Bulan Teachers’ Day, sayo na okasyon sa paghatag ta rekognisyon nan pagsaludar sa mga paratukdo sa elementarya, high school nan college. An saako tabi administrasyon an nagbatog sini na klase sin aktibidad. Ini na an ikatolo na taun soon na Teachers’ Day. Inisip ko na dapat talaga hatagan ta pagkilala ini na mga silensyo na bayani san ato komunidad. Sa paagi sin panguna san municipio, lalo na san ako opisina, naging makolor nan triunfo an selebrasyon niyan na taon. Sinuportahan ta moral nan materyal an pangangaipo para sa Teachers’ Day. Nakapili man kita sin mga Outstanding Teachers niyan na taun. Nan inpapasalamatan ta man tabi an entero na participating teachers nan schools.

Huyaa naman tabi an programa sa Pagbuhay o Livelihood. An Municipal Agriculture Office, an Public Employment Service Office o PESO nan an Engineering Motorpool Group an mga opisina nato na mao an nasa prentera sa programa sa Livelihood o Pagbuhay.
Segun sa pilosopiya political san ako administrasyon, an Gobierno Lokal mahimo sin paagi na makapanguna sa mga aktibidades pangkabuhayan pero nasa tawo na na nagbenepisyo an paghigos kun pan-o niya palakawon an hale sa Gobierno. An Gobierno Lokal sayo na kasangkapan san tawo basi makapagpaunhan sin pagbuhay.
Yaadi man tabi an mga naging aktibidades san Municipio sa paagi san Municipal Agriculture Office.
Hulyo 11 – Nakadistribuer an Municipio sin 328 na sako na gahi sin mais para sa 606 na paraoma hale sa ma 50 na barangay. Ini hale sa PCA o Philippine Coconut Authority;
Hulyo 25 – 1008 na paraoma hale sa 20 na barangay an nakarecibe sin 1,008 sako sin gahi na paray nan mga fertilizers basi maibalik sa dati an mga kapasakyan nato na naapektuhan san Typhoon Milenyo. Ini sa danon san Accion Al Hambre;
San Hulyo pa man, 90 na paraoma an nakarecibe sin Bio-N Seed Innoculant, nan 6 n paraoma an recipiente san Tipid Abono Techno-Demo sa Barnagay N. Roque.
San Agosto 2 , 85 na paraoma hale sa 30 na barangay an nakarecibe libre sin 3,000 na tagbong;
September 5,6,7 – Sayo na Participatory Rural Assessment , kaupod si Peace Corps Volunteer Shawn Dolan , an hinimo sa mga barangay san JP Laurel, Sn Vicente, Dolos, Bical, Calpi, Cadandanan, Aguinaldo nan Quezon.
September 12 – Nagbutang kita sin mga Bangus Fingerlings sa San Rafael para sa kanira semi-intensive Bangus Culture.. Nakikoordinar kita sini sa BFAR;
San September gihapon, 75 na sako sin gahi an hinatag ta para sa mga paraoma.
September 25 – Inlunsar nato an Farmer Field School sa Gate kun haen makinabang an 40 na paraoma.
October 8 – Sa Brgy Butag inentrega nato sa mga recipiente an Net for Aquasilvivicutlure. Ini para sa mga paraisda,
October 10 – 30,000 na tilapia fingerlings an indistribuer nato sa 27 na mga fishpond owners, nan may binuhian man kita na mga piyak sa lima na dam san Bulan;
San October 26, Inlansar nato an Farmers Information and Technology Service Center. Didi makarani an mga paraoma kun gusto nira makakuwa sin mga bag-o na kaaraman na teknolohiya sa pag-oma, apuwera pa sin mga asistencia teknikal sa agricultura.
Niyan man na Oktubre nan Nobyembre, nagpakondukta kita sin mga demonstration nan training sa Urban Agriculture, Pili Grafting, Low-cost Food Preparation, Compost Activators nan iba pa.
Dire ta man inpabayaan an pagmonitor san Bird Flu basi dire madestroso an mga manukan nan poultry nato sa Bulan;
Sini man na bulan , nakadistribuer kita sa municipio sin 401 na gahi para sa ma 200 na paraoma . Ini hale kan GMA nan Congressman Sonny Escudero;
San December 12, sa paagi sin Accion Al Hambre, nakahatag sin 1 unit na Power Tiller sa Gate Irrigators Association na mapapakinabangan sin 27 na paraoma.
May mga aktibidades pa an Agriculture Office pareho san paghatag mga pisog san maritatas para sa Gulayan sa Kada Balay, mga meetings sa Agricultural and Fishery Council, pagmonitor sin hapdos na nakaraot sa agrikultura sa Bulan, p;aghatag mga itaranom na mga puno; nan an pagbantay sa kadagatan ta. May nagkapera na man na mga pawikan an ato naisalbar nan naibalik ta sa kadagatan. Nakadistribuer man kita 36 na manlaenlaen na klase sin hayop para sa animal dispersal.
An Public Employment Service Office o PESO naman an opisina na nag-aasikaso sa mga pagkolokar sin trabaho para sa mga naghahanap trabaho lalo na kun may-on sin naabot didi sa Bulan na mga employment agencies.
Nagkaigua sin recruitment nan referral programs kita didi sa Bulan sa paagi san PESO. Nagkanhi an ALCARE Manpower nan AU Management Services na puro accredited san POEA. Dahilan sini nakapadara kita sin 15 na aplikante , 1 na nurse, 2 na DH nan 12 na Factory workers sa Taiwan. In-aanunsiyo man san municipio kun may naabot sa Bulan na mga lehitimo na recruitment agencies kay nadanon an Gobierno Lokal ta sa mga referrals nan recommendations kaupod na an pag-asiste teknikal sa mga aplikante. Yadto na mga Service Crew san Jollibee kaupod sa mga in process san PESO office nato.
Sayo baga tabi sa in-oorgulyo na programa san De Castro Administration mao ini na Heavy Equipment nan Roadbuilding Program, na aram ta man konektado permi sa pagbuhay, agrikultura nan pangisda sa barangay. Kun mayad an ato mga tinampo, mantenido nan masayon an pagbiyahe, dako ini na danon sa pagbuhay san tawo kay nagiging madali nan facil an transportasyon nan komunikasyon. Kaya dire ta inlilimutan na ini na programa alalay sa pagbuhay san mga taga-barangay.

Ireport ko tabi an mga natrabaho san ato Heavy Equipment sa mga barangay. Nailista ko an mga patrabaho batog pa san Enero niyan na taon hasta Nobyembre. Naging problema nato an maraot na mga panahon na mao an nakaulang nan nakaatraso sa ato. Pero, sa parte san Opisina ko, permi na lang kita nahinguha na an mga kakulangan mapunuan na lang sa pag agi san panahon.
Huyaa tabi an mga nahimo na road repairs o kaya mga back-filling activities: San Ramon to Butag, repair and backfilling of baras; Road Repair sa San Ramon Ubo; Sitio Inlobloban , Padre Diaz road repair; Calomagon to San Jose road repair; San Jose Crossing to Brgy Recto road repair; Polot to Jamorawon road repair; Sitio Polot Road Back filling and improvement; Pawa to Lahong road backfilling and improvement; Lahong barangay site backfilling; Fabrica to Otavi Road improvement; Fabrica to San Rafael road repair; Namo to R. Gerona road repair; Somagongsong to Calomagon road backfilling and repair; Calomagon to Dumpsite, backfilling and repair; Calomagon to Inararan, road repair and backfilling; Sta. Remedios nan Bonifacio, backfilling and road repair.
Naka-schedule man tabi sa heavy equipment ta an repair nan rehabilitasyon san mga tinampo sa Roxas to Dolos, Sabang to Bical; Inararan to Nasuje, Montecal , Abad Santos to San Juan Daan, Beguin to Jamora-awon. An maraot lang na panahon nan kauuran an nakaulang sa ato. Pag nag-init nan dianis na an panahon, ipapasige na tabi nato an mga trabaho san ekipahes, basi mapasayon an pagbuhay nan transportasyon sa mga nasabi na lugar.

I-report ko na man tabi niyan an sa Programa nato sa Environment o Kapalibutan.
Una, gusto ko gihapon pasalamatan an entero na taga-Bulan , nan sa iyo ko ialay an pagkagana nato san Saringgaya Award san nakaagi na taon. Siempre dire man ini mangyayari kun dire dahil sa iyo. An Regional Saringgaya Award mao an inhahatag sa sayo na bungto na dianis an programa sa pag-ataman sa Kapalibutan. Entero tabi kita responsable nan may kargo sa pag preserbar san ato kapalibutan. Ini an buhay nato na mga tawo. Kaya ngani, pokus san atensiyon ko an maenganyar entero, lalo na sa sektor san kabatan-an na magkaigua kirita sin pagkamangno manungod sa bagay na ini. Sa bilog na kinab-an, haros an entero na nasyones niyan nagkakadali na maibitaran ini na insasabi na Global warming. Didi sa Sorsogon, sayo na siguro an municipio nato na labi-labi an pag aktibar para sa Environment Awareness.
Sa niyan, nag-krear na kita sin separado na Municipal Environment Office na mao an nag-iimplementar san entero na programa sa kapalibutan segun sa palisiya san ako administrasyon.
Huyaa an mga naging aktibidades nato sa Environment Program. San Hulyo, in-reorganisar nato an Solid Waste Mangement –Technical Working Group basi maregulate nato sin husto an mga plano para sa environment programs. Sa grupo na ini in-endorso ko na an pagplano nan pag-implementar san mga environment activities.
Sa danon san Environmeent Office, nag-tree planting activity an Sigma Lambda Phi Fraternity didto sa Calomagon Ecopark. Nagkondukta man kita sin sayo na Environment Forum para sa Bulan North District Teachers and Pupils. Nagkaigua sin mga contest pangkapalibutan.. Nagkondukta man sin Demo on Carbonized Rice Hull making sa Eco park.
San Septyembre, Inotro gihapon nato an sayo na Environm,ent Forum sa Obrero Elementary School nan an Bulan National High School YES Group; nagkondukta man kita sin Orientation on Global Warming sa Immaculate Conception Learning Center; nan Demo on Vermi Composting sa Ecopark;

An pinakadako na aktibidad sa taon na ini inhimo ta san Oktubre 5-6, durante san ato ikaopat na Fiesta sa Kabubudlan didto sa Calomagon Ecopark. Inatenderan ini sin rinibo na mga estudyante, barangay oficials, mga grupo sibiko, NGOs, youth organizations, nan media. Durante san Fiesta sa Kabubudlan, nagkaigua kita sin mga treeplanting activities, Environment Forum, Orientation on Global Warming, Demo/Trainings sa manlaen-laen na waste recycling and re-use; nagkaigua man sin misa nan padisco sa mga participants san sira didto mag-camp out. Nan kaupod na aktibidad an BandFest o Musikalikasan didi sa Freedom Park sa Poblacion. Mismo an saato Gobernadora Sally Lee , nan mga bisita hale sa DILG nan PNOC, nag-kaorogma sa hinimo ta na dati dumpsite niyan sayo na na ecopark na puwede pasyaran.
Ini na tabi an ikaopat na selebrasyon san Fiesta sa Kabubudlan. In-maw-ot ko talaga na maging institutionalized na ini na activity sa paagi sin sayo ordinansa san ato Sangguniang Bayan.
Maw-ot ko na dire lang sa Ecopark magkaigua sin Fiesta sa Kabubudlan kundi sa entero na parte san Bulan, kun umabot youn na panahon. Dapat na magka-interes an entero na Bulanenyo sa pag-ataman san kapalibutan. Himuon ta tabi na tradisyon sa Bulan ini na Fiesta sa Kabubudlan.
Niyan na nakaagi na Nobyembre, nan sa Bulan san Disyembre, an mga Boy nan Girl Scouts san Bulan North nan an JP Laurel Elementary School naman an nag-etender sa ato Environment Forum. May Green Philippines Activity nan tree planting activity man an mga taga-Bulan National High School nan an Tau Gamma Fraternity.

An ikalima na angkla san HELEN Program mao tabi an programa sa Nutrition and Food.
Ini tabi na programa kabit na sa actibidades nato sa Municipal Agriculture Office sa dahilan na tungkol sa nutrisyon nan pagkaon an ato in-aatenderan.
An MSWDO mao tabi an opisina na nag-aatender san manungod sa Nutrition Program san municipio sa paagi san Municipal Nutrition Council.
San nakaagi na Hulyo, inkondukta nato an sayo na Nutrition Awareness sa mga kabatan-an nan mga magurang durante san selebrasyon san Nutrition month na taun-taon ta inseselebrar.
Sa niyan tabi, aktibo an ato mga Day Care Centers, nan ini inpapadalagan san mga Day Care Workers nato sa kada barangay. Kaupod sa mga pagtukdo didi tabi an pagpadomdom sa mga magurang manungod sa obligasyon nira sa pagkaon san mga kabatan-an ta. An municipio nag-susupervisar niyan sa 1,429 na mga pobre na pre -schoolers, 67 volunteer day care workers sa 57 na day care centers san Bulan.

Maw-ot ko man tukaron didi an iba pa na programa san MSWDO puwera pa san manungod sa Day Care Service.
An MSWDO mao an responsible sa mga programa serbisyo sosyal san municipio. Lima na grupo an inseserbisyuhan sini: An mga Kabatan-an, mga kababayehan, mga may kapansanan, mga kawaraon nan an mga biktima sin kalamidad.
Sa sulod tabi sini na onom kabulan, daghanon na aktibidades an nahimo na san MSWDO kaupod na doon an Parent Efectiveness Service basi madanonan an mga magurang sa tama na parenting o pagpamilya lalo na an mga bataonon pa na mga inasawhan.
Sa sektor san Out-of –School Youths, 143 na mga out-of-school youths hale sa 5 na barangay an napairarom sa Unlad Kabataan Program san DSWD para madanonan sira sin mga self-enhancement activities, pangkabuhayan activities, sulong-dunong education program nan mga leadership trainings and skills.
Sa sector naman san kababayehan o Women Welfare Program, an MSWDO an nagpasilitar sa pa-organisar sin sayo na self-help group sin mga kababayehan na an ngaran KALIPI. May-on na kita naorganisar na 36 na barangays. Sa danon man san MSWDO, lima na na mga KALIPI organizations nakakuwa na sin asistencia pangkabuhayan hale sa DSWD sa kantidad na 475,000 pesos.
Sa mga may kapansanan, naka-asiste man an MSWDO sa mga pa-training pareho sin food preservation nan iba pa na makukuwaan sin pagbuhay. Pito na na miembro sini na grupo an inalalayan san MSWDO sini na nakaagi na mga bulan.
An MSWDO man an nakaprentera sa pag-asikaso nan paggabay sa mga biktima sin pang-abuso sa kabataan nan mga kababayehan . Nakadanon sira sa pagproseso sin 25 na kaso sin pagmaltrato sa babaye na asawa, 1 na kaso sin rape nan 5 na kaso sin economic abuse. Kaupod didi sa mga asistencia an mga referral sa mga abogado, asistencia medikal, nan pinansyal.
An MSWDO man sini na nakaagi na lima kabulan naghatag gabay nan ayuda sa mga nagkakasala na menor de edad. Nag-alalay ini na opisina sa 21 na kaso sin mga menor de edad. Puwera pa soon, 14 na kabatan-an na biktima sin pang-abuso sexual nan pisikal an inatenderan nan in-aatenderan sini na opisina. 2 sini na kaso an nasa husgado na sa niyan. May sayo man na kaso sin rape an nasentensiyahan na.
Ini na Opisina man an nag-aratender, kaupod an ako opisina nan an RHU, PNP, nan iba pa durante sadto na Bagyong Mina. Sira an nagmanehar san Relief Operations Center san municipio basi madanonan an mga nag-evacuate nan mga stranded na pasaheros. 77 na pamilya o 313 katawo nan evacues nan 16 na stranded na pasahero an dinanonan san municipio ta sa paagi san MSWDO. Ini nangyari san Nobyembre 23.
Gusto ko ngay-an tabi ipaisi na an Opisina ko, Opisina san Mayor, nakahatag danon para sa 1,428 katawo na nagkakantidad sin 1,335,406 pesos. Mga pobre ini na mga tawo na nangaipo sin danon pinansiyal. Nakahatag man kita sin 264,662 pesos para sa solicitation sin 128 na mga grupo nan indibidwal.

Tokaron ko tabi niyan an Municipal Disaster Management Program san municipio.
Sa Report ko na ini, importante na maaraman tabi niyo an manungod sa Municipal Disaster Management Program nato. Mao ini an sayo na programa na maski ngani bihira mangyari kay dire ta man in-aayo, pero dapat permi kita nakaandam sa panahon sin mga peligro nan kalamidad.
An Disaster Management Program dapat nasa lugar na permi bilang pag-antisipar nato sa mga dire dianis na panahon o kamutangan didi sa komunidad ta.
Napatunayan ta gihapon an kakayahan san municipio sa pag responde sa panahon na kaipuhan an municipio san nag-amba ini na insabi na superbagyo na si Mina san Nobyembre 23 hasta 25.
Dire kita nagpabaya. San maaraman ko na may nagdadangadang na makusog na bagyo na posible tamaan an Bikol, Nobyembre 19 pa lang nagpasurat na ako sa entero na miembros san Municipal Disaster Coordinating Council na mag-andam sa posible mangyari.
Nobyembre 21, bag-o pa magpagahoy an Provincial Disaster Coordinating Council, nagpamiting na tabi ako, sa paagi ni Vice Mayor Awel Gogola nan inaktibar na nato ensigida an MDCC nan an mga BDCC. Maogma ako na pinartisiparan ini san mayoriya san Sangguniang Bayan, mga Department Heads, an PNP nan mga organisasyon pareho san Bulan Rescue Team, Uswag Bulan, Beat, Banwa , Kabalikat nan mga Punong Barangay, nan lalo na an mga nasa sector san media, nan radio.
Standard Procedure na tabi san MDCC na pag-signal Number 2, insigida an MDCC dapat magkumperensya lalo na kun nakaamba an mga makusugon na bagyo. Kaya, dahil san miting, inaktibar tulos nato an MDCC Operations Center, Evacuation, Rescue and Relief, Rehabilitation nan iba pa. Naging mahigos man an ato Public Information Office nan an media sa pagdanon na maibalangibog an mga balita tungkol sa bagyo. Naging aktibo an manlaenlaen na grupo sa pagmanaehar sa pagdanon san mga relief nan evacuation centers nato sa Bulan South nan sa iba na barangay. Up –to –date an pagbalita nato sa posisyon san bagyo. Inpreparar nato an mga truck, patrol cars, ambulancia, pati mga first aid nan medical materials engkaso nagtodo an bagyo.
An Bulan kinilala san media sa Sorsogon na sayo sa pinakapreparado na municipio sadto na Bagyong Mina. Pero, mas pasalamat ako na wara nangyari. Mas pasalamat kita sa Mahal na Kagurangnan , sa Mahal na Patrona Inmaculada Concepcion na luminihis an bagyo.
Dahilan sadto na Bagyo,may-on man gihapon sin mga nag-erevacuate sa ato mga Evacuation Centers. 77 na pamilya o 313 katawo, kadaghanan mga kabatana-an an nadanonan ta sa mga evacuation centers. May-on pa sin 16 na pasaheros na tag-Isla an naghulat pa sin tolo kaadlao bag-o nakahale sa evacuation centers.
Dahilan sini na karanasan, gusto ko gihapon na lalo maging masistema an diasater management programs ta. Plano ko na lalo pakay-adon an MDCC nan mga BDCC sa kada barangay, magkaigua sin mga pa-training , lalo pa sa mga bag-o na mga opisyales san mga barangay.

Tokaron ko naman tabi niyan an manungod sa Infrastructure Services Program san municipio. Ini naman indelegar nato sa Municipal Engineering Office.
An Engineering Office nakadanon sa paghimo sin 94 na Program of Works nan Construction budget para sa 48 na barangay san Bulan.
Nakadanon man an saako opisina sa manlaen –laen na barangay infrastructure pareho baga san mga minasunod na proyekto. May mga pondo ini na hale sa municipio o gobierno lokal nato: Danao Barangay Hall na kantidad 180,000 pesos; Daganas Barangay Health Center kantidad 30,000 pesos; Installation of water supply sa Somagongsong, 24,000 pesos; San Isidro water supply, 24,000 pesos; nan an improvement san Sabang Park nan mga traffic installations.
An Plaza Rizal na niyan Freedom Park na pinagayon, pinadako nan pinakodalan ta na sin mayad. Testigos kamo soon tabi. An pondo soon in solicit ko hale kan Gobernadora Sally Lee sa kantidad na 3 million pesos. An Old Municipal Building sa niyan inpaparehabilitar nan repair nato kay basi magamit nato sa Municipal Trial Court, nan posible pag-abot sin panahon maging Heritage and Culture Center and Museum ta.
May naghahapot kun nano kay sinalidahan ta an pangaran sin Plaza Rizal na maging Freedom Park. Sayo pan-o yuon tabi na mando san batas na dapat an mga town plaza o parks maging sentro sin pagpahayag san kaborot-on sin mga ciudadano. Dire man po yuon dako na isyu na dapat ikakolog ta sin boot. Respetado ta man guihapon an memoria san ato herowe nasyonal na si Dr. Rizal, pero mas hararom an kahulugan san pangaran na Freedom Park kay mao man yuon an ipinaglaban san ato padaba na herowe.
Kita niyan sa Sorsogon an sayo sa may pinakamagayon an town plaza. Dapat nato ini ikaogma. Nan ipasalamat kan Governor an danon niya sa ato. Inaayo ko lang an danon san mga kabungto ta na hirutan ini na Plaza.
Nakapatindog na man kita sin bag-o na karneceria o slaughterhouse sa Zona 7. Mabatog ini pag-operate sa maabot na taun . Pag nag-operate na tabi ini na slaughterhouse, an mga karne na intitinda sa relanse mas malinig an pagkakatay. Hininguha ta talaga na maitindog ini na karneceria, maski ngani sa paagi sin utang na 5 million pesos, hale sa Land Bank of the Philippines, dahilan sa lumaonon nan dire na malinig an dati ta na bubuan doon sa Obrero, nan dapat na ini iluwas sa mga matawo na lugar. An Bulan niyan an sayo sa mga bungto san Sorsogon na may magayon , dianis na pasilidad segun sa mga spesipikasyon san National Meat Inspection Service.

Sa lado san Human Settlements nan Land Program, naging aktibo an municipio ta sa pagkoordinar sa mga ahensiyas nasyonal pareho san National Housing Authority o NHA, HUDCC o Housing and Urban Development Coordinating Council, nan sa DENR basi madali an pagproseso sin mga public lands na niyan ingagamit na san ato mga kabungto. An dako-dako an papel sa pagdanon sini na mga bagay an Municipal Assessor’s Office o Opisina san Tasador Municipal.
An municipio nag-asiste sa Barangay resettlement project san Brgy Calomagon na may 3 hektaryas nan 210 na benpisyario, nan sa Brgy Somagongsong.
Nag -asiste man kita sa 110 na residentes san Brgy Managa-naga basi ma-isyuhan na sira sin mga Tax Declarations.
Nagdanon man an municipio ta sa trabaho san DENR sa kanira pagpreparar sin Handog Titulo Program na invuelto an 600 hektaryas na public land sa Brgy Quezon nan Sagrada nan an mga ingod didi sa kabubudlan maihatag na sa mga paraoma nan okupantes soon na mga kaingodan.
Importante man tabi na maaraman nato entero na sa niyan indadanonan ta an DENR, DPWH, nan HUDCC sa kanira inhihimo na mga proceso basi yuon na ingod sa Zona 2, Purok Chico nan Purok Lanzones na dati nasunugan, pinalmente na maihatag sa mga residentes doon. May mga proseso ini na aagihan pero madanon an municipio alang-alang sa kapakanan san mga kaurupod ta sa lugar na yuon.
San Disyembre 14, may nangyari na demolisyon sa Zona 2 na invuelto an 12 na pamilya na awaton na naka-estar sa sayo na insasabi pribado na ingod.. Pero dahil sa interbensiyon ko, nan san mga opisyales san Zona 2, nakahuron mi an tagsadire na hatagan plaso ini na mga tawo hasta na makatapos an bag-ong taon. Nangako man an saako opisina na madanon kami sa ananuman na mga puwede ikaayuda sa kanira pagbalyo sin lugar niyan na Enero.

Sa lado naman tabi san Opisina san Rehistro Sibil, nakarehistro kita sa solod sin 6 kabulan 1,365 na panganak, 104 na pagpakasal nan 226 an binawian sin buhay.
May programa man an Civil Registrar na Mobile Free Registration sa 17 na barangay pareho san Montecalvario, Otavi, N.Roque, San Isidro, Fabrica, Sigad, Quirino, Roxas, Del Pilar, Butag, Bonga, Quezon, San Juan Daan, Abad Santos, Cadandanan, Danao, R. Gerona. Nag recibe ini na opisina sin 702 na aplikasyon para sa late registration o yuon na mga bata na wara pa karehistro san municipio. Danon ini sa mga ciudadano nato basi magamit an papeles nira sa mga maabot na panahon.

Sa solod sini na onom kabulan nag-report man an saato kapulisan o Philippine National Police na sa lado san Paz y orden, masasabi nato na relatively peaceful an saato bungto. Pero siempre dire didi kaupod an manungod sa report sa lado sin insurhensiya. An intutukan san ato kapulisan an community peace and order.
May nagkapera na insidente sin magub-at na mga krimen pero mga isolated cases ini na dire man apektado an bilog na komunidad. Alagad, ini na mga kaso ensigida na naresolber san PNP.
San Nobyembre, an ato mga kapulisan, nakadakop sin sayo na estudyante, menor de edad , na nag-eescuela sa sayo na dako na public high school didi sa Bulan. Ini na bata nadakopan sin 15 na sachet sin marijuana sa sulod mismo san escuelahan. Nakipagkooperar sa mga pulis nato an mga autoridad soon na escuelahan basi madakop ini na pusher. Positibo an resulta san mga eksaminasyon sa droga nan ini na kaso in-turn-over na sa MSWDO dahil menor de edad an na-invuelto.
Durante san pagkomemorar nato san Pista sa Gadan, trangkilo na nakalipas an Undas na wara ni sayo man na magub-at na insidente. Ini dahilan sa preparasyon san Municipal Peace and Order Council, nan sa danon san PNP, mga opisyales nan tanod san Sta. Remedios, Zona 8, nan San Vicente. Sa halawig na na panahon, batog san maka ingkod an De Castro, naging trangkilo an kada komemorasyon ta san Pista sa Gadan. Mas hangay na san tawo sa Bulan an matoninong na okasyon pareho san Undas.

Sayo sa medyo kaipuhan tutukan nato sin pansin ini na Traffic Management san mga sakayan ta didi sa Bulan , lalo na sa Poblacion. Dako na an volume san trapiko sa Bulan kaya nangaipo na kita sin mga sistema na makadanon basi maayos an ato trapiko.
Sini na Octubre, Nobyembre nan Disyembre, inkondukta nato kada Mierkoles nan Biernes an Traffic Safety and Discipline Seminar para sa mga drivers san Traysikol nan Padyak. Katuyuhan sini na paseminar na maging mapagmangno an ato nagpapasada sa Bulan sa disiplina, kaayusan nan road courtesy nan an manungod sa Traffic Code na inpapautob san PNP nan LGU. Sa presente, may-on na tabi kita sin labi 1,300 na rehistrado na traysikol, pa-sangribo na padyak, nan manlaen laen na klase pa sin sakayan.
Plano po nato na sa masunod na taon, mahingayad ta ini na paradahan san mga traysikol sa may relanse, sa palibot soon na mao an centro san pagparada san mga sakayan nato. Kadanon ko sini an Sangguniang Bayan nan Engineering nan Planning Office.
Rerebisahon ta man sa otro taun an Traffic Code kay basi maka-adjust kita dahil sa pagbatog san operasyon san terminal sa Fabrica. Naniwala po kami na kaya ta himuon yadto na Special Zone na inpautob sadto ni Former Mayor Guiming.

An pinakakontrobersiyal na proyekto san municipio sa irarom san ako administrasyon ini na Bulan Integrated Terminal na inpatindog ta sa Brgy. Fabrica hale sa sayo na loan package sa Land Bank of the Philippines.
An ingod na inbugsukan sini na terminal indonar san pamilya san asawa ko na si Guiming.
Entero an rekisitos, procedimiento nan dapat na mga legal, ekonomikal, sosyal nan teknikal na aspeto, pati na an pag-adal na didi sa Fabrica ibugsok an terminal , inkompli san Municipio, nan naniwala tabi kami na nasa tama an desisyon sini na administrasyon , na intiwalaan niyo na magmanehar san bungto ta, para sa kaayadan san bungto nato, dire lang niyan na panahon kundi pati na sa maabot na panahon o henerasyon. An inhurandigan mi man gihapon an mandato san mayoriya sa iyo san nakaagi na eleksiyon.
Nasasabutan mi kun nano an sentimiento san mga tawo na pulitika lang an tuyo basi raoton an administrasyon sa paagi sin paggamit san isyu sa terminal. Ginamit nira an isyu san terminal basi mahatagan sira sin buwelo na pakaraw-ayan an De Castro, gutob sa mga pamersonal na atake, pagpakaraot nan pagtatsar. Kilala ta man an nahurandig sa mga tunay na isyu, nan kilala ta man kun sin-o sa mga tawo na ini an namulitika lang. Pero, inrespondehan mi yuon na mga pamulitika sa paagi sin disente, sibilisado, resonable na pagsimbag sa mga isyu. Dire kami malusad sa level san kanira mga pagkatawo.
Pero dahil lider ako, nan may mga kaurupod ako na disente nan resonable sa kanira mga desisyon, lalo na an mga kaurupod mi na mga nasa Sangguniang Bayan, papanindugan mi an desisyon na para ini sa kaayadan san bungto ta. Tinagan niyo kami tiwala san nakaagi na eleksiyon na mao an magmanehar san bungto ta, kaya dapat niyo tabi kami tiwalaan sa mga inhihimo ta para sa bungto. Dire namo isusugal an puturo san bungto ta. An tuyo nato an para sa serbisyo nan kaayadan.
Naniwala po ako na maabot an panahon, mapreciar nato entero kun nano kay sa Fabrica nato naipatindog an terminal. May mga tiyempo na kaipuhan ta magsakripisyo muna. May mga tiyempo na kaipuhan ta an magpakumbaba mun-a.
May nabati ako na surmaton sin sayo na lider na ngaya, “ You cannot please everybody. And you must not” May mga desisyon kita na dire naroroyagan o popular sa iba, nan dire man ngani dapat onrahon an entero na karoyagon.
Ini na mga kalaban mi sa pulitika nag-sang-at sin kaso sa Regional Trial Court na paudungon an pag-abri o pag-operate san Terminal , pero dire yuon nangyayari pa. Kaya, an ananuman na isyu legal san terminal nasa korte na tabi. Pero, mala yuon, wara pa kami sin ananuman na balita manungod sa desisyon san korte, pero kun aram lang po niyo, wara pahuway ini na mga kalaban mi sa pulitika sin kahanap sin sala nan butas tungkol sa terminal. Habo na ugang kami magparatungo sini na mga tawo.
Nagbatog na tabi an operasyon san terminal. Inpabendisyunan ta ini san Disyembre 16. Presente man an mga stakeholders san terminal, si Governor Sally nan mga nagkapera na Bokal. May halip-ot nan simple na programa para sa formal opening san terminal.
San Disyembre 17, nagbatog na tabi an operasyon san terminal.
Sa niyan tabi, may-on sin 54 na rehistrado na porters nan baggage boys an terminal. Ini na mga porters an mga dati man mga baggage san mga terminal sa poblacion nan pier. Dire man sira nawaraan sin pagbuhay.
I-oorganisar ta sira kay may-on pa sin idadagdag na mga porters hale sa pier. Mga maboot, disiplinado an kadaghanan, puro nagpapakabuhay. Luway-luway nato inbibisay an sistema na pantay-pantay sira sa pagbuhay, makapakaon san kanira mga pamilya. May mga report pa sin pang-abuso, pero maabot an panahon masasawata ta ini entero. Mga ikatolong semana san Enero, entero na Porters, sa Terminal man o Pier, may ID na nan Uniporme. I-professionalize ta an paghanapbuhay sini na mga pobre ta na mga kabungto.
May 17 kita na accredited peddlers, mga datihan man na paratinda sin mga pasalubong, yuon gihapon sa terminal nagtatarabaho. Dire man sira nawaraan pagbuhay.
An mga paratraysikol, nakapila-pila, wara sin nakalamang, puro man nakinabang sa pagpasada nira sa terminal. Oro-adlaw, sobra singkuwenta na biyahe san traysikol an nahihimo sa terminal. Niyan luway-luway na inhihimo ta an mas organisado nan sistematiko an pagtaya nira nan pagbiyahe, lalo na poblacion-pier. Maabot an panahon, magiging mas trangkilo ini. May mga report pa sin pang-abuso, pero kadaghanan ssan mga paratraysikol mga maboot, masinunod sa patakaran san terminal, puro nagpapakabuhay.
Dowa na bus company an nakadagdag na nag-aplay sin booking sa Bulan, an JVH Transport nan St. Jude. Sabi nira sadto mawawara kuno, Nagdagdag ugang, duwa pa. Bale onse na an bus lines, plus an Queens nan Weenalyn bale 13.
Batog na Disyembre 17 hasta 28, nakapadispatsa na o biyahe kita sin 354 na biyahe san bus, 94 sini an sa Queens nan Weenalyn., paluwas sin Bulan. May nag-abot man na 300 bus na biyahe hale sa Manila. Poco mas o menos 15,000 katawo na an nagluwas- solod sa terminal sa solod lang sin 12 dias.
Mas napaboran an mga jeepney nan van na puro taga-Bulan an tagsadire. Kada adlao, 35 na jeep an naghahapit sa terminal, idagdag pa an 8 na van.
Nakarehistro na kita sin 50 na stranded na pasaheros na may mga dara na bata an iba, pero mas trangkilo sira sa solud san terminal kaysa didto sira sa may pier, maski diin, nan peligroso pa. Mas asikaso pa sira san ato mga terminal employees.
Wara sin hubog o tarantado sa sulod san terminal, kay dire ta yuon tutugutan , nan kay may mga guwardiya nan tanod kita. Malinig permi an CR. Kun may diyo man na kakulangan, dire ini pareho san maski diin ka na lang sa luwas mag CR.
May taga-Danao na nabilin an bag na may 11,000 pesos na kuwarta sa sulod san bag. Nakabalik tabi ini sa tagsadire. May mga gamit na nabilin na hasta niyan yuon pa sa opisina san terminal, puwede i-claim san maninigo na tagsadire. Wara soon maka-claim kundi an tagsadire. Dire ini mangyayari kun wara sin central terminal na puwede reklamohan.
May reklamo an sayo na taga-Dimasalang, natunton nato an tulo katawo, pinapulis nato, sayo na drayber nan duwa na porter, naibalik an sobra na pamasahe nan taripa na insukot sa kaniya.
May ma-15 na taga-Bulan na pinabayaan sin sayo na kompanya san bus, dire in-uli an kuwarta nira, naghimo na kita reklamo sa tagsadire basi ma refund an kanira pamasahe, kay pinabayaan sira sa Atimonan.
Tutuo, may mga abuso pa, may mga panarantado pa sa mga biyaheros lalo na na mga taga-isla nan masbate, pero, inseseguro mi saiyo,maabot an oras, puwersa na hahaleon mi ini na pagtarantado nan pang-abuso kay nakataya an imahe ta.
Niyan na Enero, matakod na kita sin mga ilaw hale sa Pawa Hospital pakadto sa Terminal. Magiging maliwanag na an agihan soon na tinampo.
Sa niyan tabi, nakinegosyar kita sa PPA, PNP, Coastguard, SB nan iba pa na stakeholders basi lalo ma-perfect an sistema sin porterage hale sa nan pakadto sa Terminal.
Naiintindihan ko an kasibutan san iba na makaimod sin pagbabag-o, may mga reklamo o kun nano pa, pero kampante ini na saiyo mayor nan ina san bungto na mabibisay ta entero , in due time, the soonest possible time.
An Bulan Terminal nan Slaughterhouse dire man tabi profit-oriented o tuyo na makaganansiya o maka-income an municipio. Sala tabi yuon na impresyon. An terminal, service-oriented, tuyo na makaserbisyo sa tawo. Tutuo, may sakripisyo an nagkapera sa ato, pero maabot an panahon na maapreciar nato ini na pasilidad, pareho san sinabi ko kanina.

Niyan man tabi gusto hatagan rekognisyon an Sangguniang Bayan sa kanira suporta sa administrasyon ko. Ini sa pamumuno ni Vice-Mayor Awel Gogola. Dahil sa suporta nan kolaborasyon nira tabi, lalo napapadali an mga mehoras panglehislasyon.
Sini na nakaagi na onom kabulan, batog san magsumpa an mga bag-o ta na mga miembros san Sangguniang Bayan, daghanon na na mga importante na lehislasyon, sa paagi sin mga resolusyon nan ordenansa, an naipasa san Konseho. An mga importante na Ordenansa na naipasar na san SB an Municipal Slaughterhouse Ordinance, Bulan Integrated Terminal Ordinance, nan an Municipal Investment Incentives Code.

Duro desde pa tabi, batog san mahatagan sin kumpiansa an De Castro na mao an mag-administrar san bungto, permi nasa isip nan puso namo an pagserbisyo para sa mga taga-Bulan. Maski an mga ninuno mi san panahon mao na talaga an nakatalaga sa kanira palad na magdanon nan magserbisyo.
Ini na pagdanon lalo namo nahahatagan sin kahulugan sa paagi sin mandato niyo sa amo basi maging lider san bungto. Sa paagi sini na mandato lalo narerealisar an mga pangaturugan mi para sa bungto ta.
An kaayadan niyo, mga kabubungto mi, obligasyon mi tabi. Surugoon kami san komunidad. Nan pakumbaba tabi sa pagserbi sa iyo. Pero, bilang lider, nanindugan kami segun sa pagtubod mi na mao an dapat himuon para sa ato entero. Bilang lider, tuon mi an saamo dughan nan ulo basi marespeto an dignidad san Opisina nan Autoridad na intiwala niyo sa amo, pero nababa kami kun kaayadan nato an nakataya. Nababa kami kun pagserbisyo an dapat himuon. Dire kami nakilala sin kolor pulitika sa entero na narani sa opisina san Mayor. Kay an Opisina ko para sa entero, para sa kada Bulanenyo.

Sa pag-abot tabi san Bag-ong Taon 2008, asahan tabi niyo na lalo mi papakay-adon an pagserbisyo sa iyo, sa ato komunidad.
Inpapangadyi ko tabi bilang sayo na ina, an kaayadan nato entero. Inpapangadyi ko na dire kita mawaraan pag-asa, nan inpapangadyi ko tabi na punuon kirita sin biyaya, maski bagaman dire materyal kundi spiritual. Inpapangadyi ko na punuon kita sin pag-asa, nan pakisumayo, nan kaayadan san puso.
An kada pagbabag-o sin taon panahon sin pag-asa, nan panibag-o na paghinguha.
An kada Bag-ong Taon maging dalan lugod sin pagbabag-o sa sadire, sa pamilya , sa komunidad para sa kaayadan o lalo na kaayadan.
Maw-ot ko po an pag-unhan nato entero.
Salamatonon tabi sa atensiyon niyo sini na inhatod ko na Report.
Dios mabalos tabi. Ini an saiyo lingkod, an saiyo mayor nan ina, minagalang po ako sa iyo, Helen De Castro.

Christmas Greetings


















DECEMBER 25, 2007     jun asuncion